TÜİK: Ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,08'e geriledi

Umutcan ÖREN/ANKARA, (DHA)- TÜRKİYE İstatistik Kurumu (TÜİK), Türkiye'de 2008 yılında 4 kişi olan ortalama hanehalkı büyüklüğünün, azalma eğilimi göstererek 2025 yılında 3,08 kişiye düştüğünü açıkladı.

TÜİK, 15-21 Mayıs Aile Haftası'na özel olarak 'İstatistiklerle Aile, 2025' bültenini yayımladı. Buna göre; Türkiye'de 2008 yılında 4 kişi olan ortalama hanehalkı büyüklüğü, azalma eğilimi göstererek 2025 yılında 3,08 kişiye düştü. Türkiye'de 2025 yılında ortalama hanehalkı büyüklüğünün en yüksek olduğu il, 4,84 kişi ile Şırnak oldu. Şırnak'ı, 4,63 kişi ile Şanlıurfa ve 4,43 kişi ile Batman izledi. Ortalama hanehalkı büyüklüğünün en düşük olduğu il ise 2,49 kişi ile Tunceli oldu. Tunceli'yi, 2,50 kişi ile Giresun ve 2,51 kişi ile Çanakkale izledi.

ÇEKİRDEK AİLE OLMAYAN HANEHALKLARI ARTTI

2014 yılında yüzde 13,9 olan yalnız yaşayan fertlerden oluşan tek kişilik hanehalklarının oranının 2025 yılında yüzde 20,5'e yükseldi. Tek çekirdek aile olarak ifade edilen, yalnızca eşlerden veya eşler ve çocuklarından veya tek ebeveyn ve en az bir çocuktan oluşan hanehalklarının oranı, 2014 yılında yüzde 67,4 iken 2025 yılında yüzde 62,7'ye geriledi. Diğer yandan, geniş aile olarak tanımlanan ve en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hanehalklarının oranı 2014 yılında yüzde 16,7 iken 2025 yılında yüzde 13,5 oldu. Aralarında eş, anne-çocuk veya baba-çocuk ilişkisi olmayan fertleri içeren; diğer bir ifadeyle çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının oranı 2014 yılında yüzde 2,1 iken 2025 yılında yüzde 3,3'e yükseldi.

TEK KİŞİLİK HANEHALKLARININ ORANI EN YÜKSEK OLDUĞU İL GÜMÜŞHANE

İllere göre hanehalkı tipleri incelendiğinde, 2025 yılında tek kişilik hanehalklarının oranının en yüksek olduğu ilin yüzde 32,7 ile Gümüşhane olduğu görüldü. Gümüşhane'yi, yüzde 30,8 ile Tunceli ve yüzde 30,5 ile Giresun izledi. Diğer yandan tek kişilik hanehalklarının oranının en düşük olduğu il ise yüzde 11,5 ile Batman oldu. Bu ili yüzde 12,4 ile Diyarbakır ve Van izledi. Tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının oranının en yüksek olduğu il, 2025 yılında yüzde 70,5 ile Gaziantep oldu. Gaziantep'i yüzde 69,8 ile Diyarbakır ve yüzde 69,6 ile Şanlıurfa takip etti. Tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının oranının en düşük olduğu il ise yüzde 49,9 ile Tunceli oldu. Tunceli ilini yüzde 51,5 ile Gümüşhane ve yüzde 53,4 ile Artvin izledi.

Türkiye'de 2014 yılında toplam hanehalklarının yüzde 7,6'sını tek ebeveyn ve çocuklardan oluşan hanehalkları oluştururken 2025 yılında yüzde 11,3'ünü oluşturdu. Toplam hanehalklarının 2025 yılında yüzde 2,8'ini baba ve çocuklardan oluşan, yüzde 8,5'ini ise anne ve çocuklardan oluşan hanehalklarının oluşturduğu görüldü. Tek ebeveyn ve çocuklardan oluşan hanehalklarının oranının en yüksek olduğu il, 2025 yılında yüzde 13,8 ile Bingöl oldu. Bu ili, yüzde 13,7 ile Elazığ ve yüzde 13,4 ile Adana illeri izledi. Bu oranın en düşük olduğu iller ise yüzde 8,3 ile Ardahan, yüzde 8,9 ile Burdur ve yüzde 9,1 ile Yozgat oldu. Toplam hanehalkları içinde anne ve çocuklardan oluşan hanehalklarının oranının en yüksek olduğu iller, yüzde 10,7 ile Bingöl, yüzde 10,4 ile Elazığ ve yüzde 10,2 ile Adana olurken, bu oranın en düşük olduğu iller ise yüzde 5,6 ile Ardahan, yüzde 6,5 ile Burdur ve Yozgat oldu. Diğer yandan, baba ve çocuklardan oluşan hanehalklarının oranının en yüksek olduğu iller; yüzde 4,3 ile Kilis, yüzde 3,7 ile Batman ve yüzde 3,6 ile Malatya olurken, bu oranın en düşük olduğu iller ise sırasıyla yüzde 2,2 ile Sinop, yüzde 2,3 Nevşehir ve Kastamonu oldu.

GENİŞ AİLE ORANI EN YÜKSEK İL HAKKARİ

Geniş aileden oluşan hanehalklarının oranının en yüksek olduğu il, 2025 yılında yüzde 21,2 ile Hakkari oldu. Hakkari'yi yüzde 19,2 ile Batman ve yüzde 18,6 ile Şırnak izledi. Bu oranının en düşük olduğu il ise yüzde 9,2 ile Eskişehir oldu. Eskişehir ilini yüzde 10,3 ile Ankara ve Çanakkale izledi.

2025 yılında toplam hanehalkı sayısı 26 milyon 977 bin 795 oldu. Hanelerin yüzde 41,9'unda 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunduğu görüldü. Bu hanelerin illere göre dağılımı incelendiğinde, 0-17 yaş grubunda en az bir çocuk bulunan hanehalkı oranının en yüksek olduğu ilin yüzde 68,2 ile Şanlıurfa, en düşük olduğu ilin yüzde 27,3 ile Tunceli olduğu görüldü. Hanelerin yüzde 19,1'inde 0-17 yaş grubunda bir çocuk, yüzde 14,1'inde iki çocuk, yüzde 5,7'sinde üç çocuk, yüzde 1,9'unda dört çocuk, yüzde 1,1'inde ise beş ve daha fazla çocuk bulunduğu görüldü.

Türkiye'de 2025 yılında toplam 26 milyon 977 bin 795 haneden 7 milyon 46 bin 560'ında 65 ve daha yukarı yaşta en az bir fert bulunduğu görüldü. Diğer bir ifadeyle, hanelerin yüzde 26,1'inde en az bir yaşlı fert yaşadığı görüldü. 2014 yılında en az bir yaşlı fert bulunan hanelerin 1 milyon 73 bin 367'sini tek başına yaşayan yaşlı fertler oluştururken 2025 yılında 1 milyon 836 bin 496'sını tek başına yaşayan yaşlı fertler oluşturdu. Tek kişilik yaşlı hanehalklarının toplam tek kişilik hanehalkları içindeki oranı 2025 yılında yüzde 33,2 oldu. Cinsiyete göre tek kişilik yaşlı hanehalkı oranı incelendiğinde bu oranın yüzde 26,5'ini erkek, yüzde 73,5'ini ise kadınların oluşturduğu görüldü. Tek kişilik yaşlı hanehalklarının toplam tek kişilik hanehalkları içindeki oranının en yüksek olduğu illere bakıldığında, yüzde 47,6 ile Balıkesir'in ilk sırada yer aldığı görüldü. Bunu sırasıyla yüzde 47,4 ile Burdur ve yüzde 46,8 ile Çorum izledi. Bu oranın en az olduğu iller ise sırasıyla yüzde 10 ile Hakkari, yüzde 16,2 ile Şırnak ve yüzde 21 ile Batman oldu.

25-29 YAŞ ARASI BEKARLARIN 70'İ EBEVEYNLERİ İLE YAŞIYOR

2025 yılında, 25-29 yaş grubunda ve hiç evlenmemiş olan 3 milyon 502 bin 33 kişiden 2 milyon 452 bin 909 kişinin anne ve/veya babası ile birlikte yaşadığı görüldü. Diğer bir ifadeyle, 25-29 yaş grubunda hiç evlenmemiş olup ebeveynleri ile yaşayanların oranı toplamda yüzde 70 oldu. Bu oranın yüzde 42,6'sını erkekler, yüzde 27,4'ünü ise kadınlar oluşturdu.

AKRABASIYLA EVLİ BİREYLERİN EN FAZLA OLDUĞU İL MARDİN

2025 yılında toplam resmi evlilikler içinde, son evliliğinde birinci dereceden kuzenleri ile akraba evliliği yapmış bireylerin oranı yüzde 8 oldu. Akraba evlilikleri akrabalık türüne göre incelendiğinde, akraba evliliği yapmış bireylerin yüzde 46,4'ünün hala/dayı çocukları ile yüzde 27,2'sinin amca çocukları ile ve yüzde 26,4'ünün ise teyze çocukları ile evli olduğu görüldü. Toplam resmi evlenmeler içindeki akraba evlilikleri illere göre incelendiğinde, 2025 yılında toplam evli bireyler içinde son evliliğinde akraba evliliği yapmış bireylerin oranının en fazla olduğu il yüzde 19,7 ile Mardin oldu. Bu ili yüzde 18,8 ile Şanlıurfa ve yüzde 16,7 ile Siirt izledi. Akraba evliliği yapmış bireylerin oranının en az olduğu il ise yüzde 1,2 ile Edirne oldu. Bu ili yüzde 1,5 ile Kırklareli ve yüzde 2 ile Çanakkale izledi.

AKRABA EVLİLİĞİ ORANI 2025 YILINDA YÜZDE 3 OLDU

2010 yılında gerçekleşen resmi evlenmelerin yüzde 5,9'unun akraba evliliği olduğu ve bu oranın sonraki yıllarda sürekli düşüş göstererek 2020 yılında yüzde 3,8, 2025 yılında ise yüzde 3 olduğu görüldü. Akraba evliliği oranı illere göre incelendiğinde, 2025 yılında akraba evliliği oranının en yüksek olduğu ilin yüzde 16,9 ile Şanlıurfa olduğu görüldü. Bu ili, yüzde 11 ile Mardin ve yüzde 10,8 ile Siirt izledi. Akraba evliliği oranının en düşük olduğu il yüzde 0,4 ile Kütahya ve Edirne oldu. Bu ili yüzde 0,5 ile Çanakkale izledi.

BİREYLERİN MUTLULUK KAYNAĞI AİLELERİ OLDU

Bireylerin mutluluk kaynağı olan kişiler incelendiğinde, kendilerini en çok ailelerinin mutlu ettiğini belirtenlerin oranı yüzde 69 olurken, bunu sırasıyla yüzde 15,6 ile çocukları, yüzde 4,8 ile kendisi, yüzde 3,9 ile eşi, yüzde 3,3 ile annesi/babası ve yüzde 1,9 ile torunları takip etti.

BABASI VEFAT ETMİŞ ÇOCUKLARIN SAYISI 251 BİN 929 OLDU

2025 yılında Türkiye'de toplam 21 milyon 375 bin 930 çocuk içinde, hem annesi hem babası vefat etmiş çocuk sayısının 4 bin 907, babası vefat etmiş çocuk sayısının 251 bin 929, annesi vefat etmiş çocuk sayısının ise 79 bin 214 olduğu görüldü. Cinsiyete göre incelendiğinde, hem annesi hem babası vefat etmiş erkek çocuk sayısının 2 bin 552, kız çocuk sayısının 2 bin 355, babası vefat etmiş erkek çocuk sayısının 128 bin 983, kız çocuk sayısının 122 bin 946, annesi vefat etmiş erkek çocuk sayısının 40 bin 478, kız çocuk sayısının 38 bin 736 olduğu görüldü.

2025 yılında 193 bin 793 çift boşanırken 191 bin 371 çocuk velayete verildi. Boşanma davaları sonucu, çocukların velayetinin çoğunlukla anneye verildiği görüldü. Çocukların velayetinin yüzde 74,6'sı anneye, yüzde 25,4'ü babaya verildi. 2025 yılında Türkiye genelinde kuruluş bakımı altında bulunan çocuk sayısının 15 bin 508 olduğu görüldü. Mevcut koruyucu aile sayısı 9 bin 96, koruyucu aile yanında bakımı sağlanan çocuk sayısı ise 10 bin 841 oldu. Evlat edindirilen çocuk sayısı 2025 yılında 681 oldu.

GENİŞ AİLELERİN YÜZDE 27,1'İ YOKSULLUK SINIRININ ALTINDA

Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 60'ı dikkate alınarak belirlenen sınıra göre yoksulluk oranı 2025 yılında yüzde 20,6 olarak gerçekleşti. Hanehalkı tipine göre yoksulluk oranı incelendiğinde ise tek kişilik hanehalklarının yüzde 9,8'inin, tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının yüzde 20,4'ünün, geniş ailelerden oluşan hanehalklarının yüzde 27,1'inin, çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hanehalklarının ise yüzde 14,3'ünün yoksulluk sınırının altında yaşadığı görüldü.

KENDİLERİNE AİT BİR KONUTTA YAŞAYANLARIN ORANI YÜZDE 57,1

2025 yılında konutun mülkiyet durumları incelendiğinde, fertlerin yüzde 57,1'inin oturduğu konutun sahibi olduğu, yüzde 27'sinin ise kiracı olduğu görüldü. Lojmanda oturanların oranı yüzde 0,9 olurken kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise yüzde 15 olarak gerçekleşti. 2025 yılında nüfusun yüzde 28,8'i konutunda sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçevesi ve benzeri sorunla karşılaştı. Diğer yandan nüfusun yüzde 27,9'u izolasyondan dolayı ısınma sorunu yaşarken, yüzde 22,1'i trafik veya endüstrinin neden olduğu hava kirliliği, çevre kirliliği veya diğer çevresel sorunlar yaşadı. (DHA)